Het educatief centrum 'de moolenmeester'

Wat is het educatief centrum ?

het educatief centrum 'De moolenmeester'

Op 4 juli 2015 was de officiële opening van het nieuwe educatief centrum. Dat werd gebouwd dankzij het winnen van de BankGiro Loterij Molenprijs 2014 en gerealiseerd in samenwerking met de Provincie en Gemeente. Het plan is samen met achitectenburo Van Vliet uitgewerkt en gebouwd door Aannemingsbedrijf Granneman BV uit Stompwijk.

Bestuur, molenaars en vrijwilligers van De Salamander vinden het belangrijk dat ons cultureel erfgoed, de unieke houtzaagmolen aan de trekvaart de Vliet, onder de aandacht moet blijven van alle belangstellenden en vooral van de jeugd.

Cultuurmenu

Raam van het educatief centrum De Moolenmeester
Binnen onze Gemeente kennen wij een Cultuurmenu. Leerlingen van de scholen kunnen kennis maken met cultureel erfgoed door onze molen te bezoeken. Met een lesbrief krijgen zij dan informatie op de werkvloer over het industriële zaagproces zoals dat werd en nu nog steeds wordt uitgevoerd.

Ook vanuit toeristisch oogpunt is er een toenemende vraag naar bezoek aan de molen. Wij krijgen bezoekers uit alle windstreken, zeker zo’n 2500 bezoekers per jaar.

Comfortabele start

Overdracht van kennis door onze molenaars en vrijwilligers is op dit moment beperkt tot de zaagvloer. Tijdens het zagen kan de overdracht bijna niet plaatsvinden mede door het geluid dat het zagen veroorzaakt. Met zo’n nieuw gebouw kan de opvang van bezoekers verbeterd worden: het begin van een les of rondleiding start dan - comfortabel - in het nieuwe centrum.

Erfgoed en educatie

Naast het geven van informatie over het erfgoed van de Houtzaagmolen willen wij ook educatieve projecten gestalte geven op het gebied van kunst & cultuur, laaggeletterdheid en nieuwe vormen van mediavoorziening. Denk daarbij aan workshops, lessen, bedrijfsuitjes en rondleidingen, die aansluiten Bouwtekening van het educatief centrum
op de ontwikkelingen die er zijn op het gebied van cultuureducatie en erfgoededucatie in het bijzonder.

Hiervoor ontwikkelt De Salamander een programma, gericht op educatie en participatie van de jeugd. De Salamander heeft een hecht netwerk van kunstenaars en culturele instellingen die op de hoogte zijn van de ins en outs op het gebied van onderwijs en cultuureducatie.

 

Houtzagen

En natuurlijk vertellen we over alles wat met hout en het werken met hout te maken heeft, van boomstam tot plank, en over de machtige en prachtige geschiedenis van De Salamander. Voorbeelden te over: gezaagd hout en wat je daarin tegen kunt komen, zoals resten granaat of kogels uit de 2e wereldoorlog. En beelden uit het verleden, het vHet dak in aanbouw
erloop van het zaagproces, vanaf het moment van het binnenhalen van de stammen uit het balkengat tot het vastzetten ervan, het monteren van de zagen in het zaagraam en het zagen. En na het zagen 'het oplatten' van de planken om te drogen in de houtloods. En natuurlijk de eeuwenoude techniek die in de molen is verwerkt. En waarom draaien de wieken linksom?

 

 
 
Foto: Ot Douwes
 
Lees verder:
 

Gerard Besseling in het nieuwe educatief centrum

Het nieuwe educatieve centrum voor houtzaagmolen De Salamander is niet zo nieuw als we denken en zien. Weliswaar zijn er nieuwe materialen gebruikt voor de bouw maar de oorsprong van deze materialen zijn ouder en soms al eerder gebruikt. Hoe zit dat?

Eerst even een korte aanloop. In het voorjaar van 2013 kwam het toenmalige bestuur op het voorstel een groter bijgebouw te willen voor de steeds groter wordende groep vrijwilligers. Tevens was er behoefte aan een mogelijkheid om het oude proces van houtzagen op een moderne wijze uit te leggen aan de jeugd en belangstellenden. Een korte architectonische studie en een daaraan gelieerd budget gaven geen reden tot directe vreugde. Het bestemmingsplan liet een beperkt gebouw en bouwhoogte toe en de nieuwprijs was een te grote aanslag op de financiën. Kon het niet anders was de vraag. Met de komst van een nieuw bestuur is dit plan opgepakt en verder uitgewerkt. Het gebouw kreeg een L vorm met diverse dakvormen. Het principe van circulair* bouwen werd er op los gelaten. Het bestaande gebouwtje moest verkocht worden en diverse fondsen werden aangeschreven voor een financiële bijdrage. De nominatie en het later winnen van de molenprijs 2014 gaf een groen licht voor het nieuw bouwen van het toen voorliggende ontwerp. De provincie gaf een forse subsidie in het kader van de trekvaarten, het huisje werd goed verkocht, de gemeente LV zegde steun en subsidie toe. Na een voorbereiding van bijna 2 jaar werd op 2 maart 2015 begonnen met de bouw. Ruim twee maanden later was het gebouw klaar aan de buitenkant. Op 13 mei was de sleutel overdracht en kon een ploeg vrijwilligers aan de binneninrichting en afwerking beginnen.

Wat is 'circulair bouwen' ?

In een advertorial in de NRC van 14 februari 2015 brengen Herman Wijffels en Talitha Muusse het begrip goed onder woorden. “Een circulaire economie heeft een maximale herbruikbaarheid van producten en grondstoffen”. Zie het hele artikel 

Met deze gedachte is het gebouw verder ontworpen en uitgevoerd. Tevens zijn de isolatie waarden van het nieuwe bouwbesluit 2015 op het gebouw van toepassing. Ook is een eigen energiebron toegevoegd door middel van zonnepanelen die meer opleveren dan het gebouw zelf zal gebruiken. Zoals Muusse het zegt “de toekomst ligt bij bedrijven ( lees organisaties) die iets van waarde creëren voor henzelf en de samenleving”. Er is tijdens de bouw streng op toegezien dat verantwoorde en terugwinbare materialen zijn gebruikt. Dat is voor een groot gedeelte gelukt. De vloer- en dakisolatie zijn op dit punt de zwakke kanten. In technische zin meer dan perfect maar in herbruikbaarheid niet optimaal. Daar tegenover staat het gebruik van duurzaam hout voor de gehele constructie en natuurlijk het door onszelf gezaagde plankwerk aan de buitengevel. Van boom tot buitenplank.

Het ontwerp en de bouw

Als inspiratie is een oude schoolplaat gebruikt van Van Dongen waarin een oude scheepswerf staat aan de Vliet met op de achtergrond molen De Salamander. De scheepswerf stond weliswaar 100 meter zuidelijker maar gaf voldoende inspiratie om als hoofdvorm en materiaalgebruik te dienen. Uiteindelijk is het gelukt een puntdak op het gebouw te krijgen. Deze bouwstijl vind men veel terug in de 17e en 18e eeuw. Vooral in de Zaanstreek zie je nog veel voorbeelden. Tijdens de bouw is het gebouw op de rand van het beschikbare terrein gezet zodat een maximaal pleintje ontstaat waarop alle activiteiten gezien en uitgelegd kunnen worden. Op dit plein staat nu ook de oude stoommachine uit 1939. In de voorbereiding is besloten om de constructies op het bouwterrein te maken en dat het zou dienen als stageplek voor VMBO onderwijs. De stagiair, Bence, heeft het gehele traject op de bouwplaats meegemaakt. Het aloude vakmanschap werd volledig ingezet door de aannemer. Na het heiwerk met houtenpalen en het storten van de geïsoleerde vloer zijn de wanden als houten skeletten opgetrokken. Op een afstand van 41 cm zijn de staanders geplaatst en daartussen voorzien van naturoll isolatie op basis van geblazen steenwol met een R waarde van 4. De binnenwanden zijn van multiplex van Fins vurenhout. De buitenwand bestaat uit een licht ventilerende houten gevel met overnaadse planken, zelf gezaagd, geschaafd en voorbehandeld. De kozijnen hebben HR++ glas met een coating die de warmte van de zon binnenlaat. Het dak heeft een isolatie van R=6. De hoogste norm op dit moment. Op het dak ligt een verbeterde holle pan met daarin geïntegreerd zonnepanelen aan de zuidwest zijde. Er is zorg besteed aan de dakrand details en afwerking van de windveer en makelaar op top van het dak. Er komt nog een beloopbare rondgang boven het water en de bestrating wordt geheel vernieuwd en aangeheeld. Hiermee ontstaat een afgewogen beeld en fris beeld van het molenerf en kan in het nieuwe gebouw les gegeven worden aan de jeugd en belangstellenden van de molen. De molenaar en de vrijwilligers hebben een groter onderkomen voorzien van keukenblok en eigen toilet.

Tot slot

De doelstelling van een nieuw gebouw aansluitend op de traditionele bouwwijze die bij een houtzaagmolen hoort is gehaald. De stap is verder gezet naar een toekomst waarin niet alleen het gebouw maar ook de inhoud hiervan een grote waarde heeft voor de toekomst. Het vertrouwen is er dat ook dit gebouw minimaal 20 jaar meegaat, zoals het vorige, en daarna nog een bijdrage kan leveren aan de economie door hergebruik.

“waarde creëren voor onszelf en de samenleving”

Auteur: Gerard M. Besseling Arch. AvB

Donderdag 5 maart 2015 heeft wethouder Frank Rozenberg onder het toeziend oog van het bestuur en vrijwilligers van De Salamander en genodigden de eerste paal geslagen voor het Educatief Centrum bij Houtzaagmolen De Salamander.

Voorzitter Ruud de Bruijn van de Stichting De Salamander verwelkomde de wethouder en de andere aanwezigen. Hij was bijzonder verheugd: dankzij de inspanning van velen, waaronder oud wethouder Heleen Mijdam, kon namelijk vorig jaar de BankGiro Loterij Molenprijs 2014 worden binnengehaald. En mede dankzij de samenwerking met de Gemeente Leidschendam-Voorburg kan hierdoor nu een grote wens in vervulling gaan.

De wetDe eerste paal wordt klaar gezethouder sprak vervolgens het bestuur en de andere aanwezigen toe en feliciteerde hen met de start van de bouw van het Educatief Centrum. Hij gaf aan ingenomen te zijn met het initiatief van het Bestuur van De Salamander. Dankzij dit centrum kunnen bezoekers en vooral de schooljeugd straks goed kennismaken met heden en verleden van de unieke houtzaagmolen. Voor de Gemeente Leidschendam-Voorburg is de molen een belangrijk monument dat alle aandacht verdient. Tot slot sprak de wethouder zijn waardering uit voor de wijze van samenwerking tussen De Salamander en de gemeente. Een monument om trots op te zijn dat dankzij de inspanningen van velen behouden blijft voor de toekomst.

Vervolgens werd op de eerste paal een muntje gelegd, symbolisch om de toekomstige gebruikers veel voorspoed te wensen. Daarna zette wethouder Rozenberg onder het toeziend oog van bouwmanager Gerard Besseling de heimachine in werking en verdween de eerste paal met enkele ferme klappen in de grond.

Voorzitter Ruud de Bruijn

Educatief Centrum

Dankzij het winnen van de BankGiro Loterij Molenprijs 2014 kan houtzaagmolen De Salamander op de plaats van het molenaarshuisje een groter, multifunctioneel onderkomen met daarin een Educatief Centrum bouwen. De molenaar en de molengidsen kunnen vanaf september 2015 dan scholen en groepen bezoekers ontvangen De zaagmolen met de heimachineom in dat Educatief Centrum de geschiedenis van de molen en het eeuwenoude unieke industriële zaagproces over te brengen. Het centrum is ontworpen door Architectenburo J.J. van Vliet, aannemer is Aannemingsbedrijf Granneman BV.

De prijs en de eerste paal

 

Wethouder Kist hijst de vlag in de top van het educatief centrum

Op 2 april 2015 was het zover. Wethouder Floor Kist, bestuur, vrijwilligers en genodigden waren er getuige van dat de vlag werd gehesen: het hoogste punt van het nieuwe Educatief Centrum was bereikt.

Naar verwachting is het gebouw eind april / begin mei afgebouwd. Dan zijn ook de zonnepanelen geplaatst. Daarna volgt nog de afwerking en inrichting van het gebouw. Hierbij staat het “circulair bouwen" hoog in het vaandel. De materialen die gebruikt worden voldoen aan duurzaam bouwen en zijn in hun levenscyclus van oorsprong te traceren en na gebruik weer te hergebruiken.

Het hoogste punt is bereikt de vlag is gehezenFoto: Ot Douwes

 

De sleutel wordt overhandigd aan voorzitter Ruud de Bruijn

Op woensdag 13 mei om 11:00 uur ontving voorzitter Ruud de Bruijn van de stichting molen De Salamander de sleutel van het nieuwe educatief centrum. Daarmee werd de stichting niet alleen de trotse eigenaar maar ook de gebruiker van het centrum.

Mevrouw Mijdam onthult met behulp van de heer Duijvestein het naambordje

De oude molenbel wordt geluidDe”Moolenmeester” is van ons allemaal! Op 2 oktober 2014 won Houtzaagmolen De Salamander in Leidschendam de Bankgiro Loterij Molenprijs 2014 voor hun project Educatief Centrum. En op 4 juli 2015 ging met de officiële opening een lang gekoesterde wens van bestuur en vrijwilligers van Houtzaagmolen De Salamander in vervulling. In het nieuwe centrum kunnen bezoekers en vooral de schooljeugd straks goed kennismaken met heden en verleden van de unieke houtzaagmolen. Voor de Gemeente Leidschendam-Voorburg is de molen een belangrijk monument dat alle aandacht verdient.
Ruim 100 gasten waren er getuige van dat Voorzitter Nico Papineau Salm van de Vereniging de Hollandsche Molens en gedeputeerde Rik Janssen van de Provincie Zuid-Holland het nieuwe gebouw openden door een onlangs door de molen verworven zeer oude bel te luiden. In hun toespraken complimenteerden zij Bestuur en vrijwilligers met het bereikte resultaat. De heer Papineau Salm was vorige jaar alGedputeerde van Zuid-Holland Rik Janssen opent de deur van de Moolenmeester onder de indruk van de enorme inzet bij het binnenhalen van de molenprijs. En dan nu - nog geen jaar later –staat er een prachtig gebouw, wederom met grote inzet tot stand gekomen. De heer Janssen benadrukte het belang van het behoud van cultureel erfgoed en het doorgeven daarvan aan jong en oud. De Salamander neemt daarbij een prominente plaats in. Daarna mocht mevrouw Heleen Mijdam, ambassadeur van de molen, de naam bekend maken: de Moolenmeester en werd de winnaar van de naamwedstijd bekend gemaakt: de heer Adri Duijvestein.
In korte tijd – de eerste paal ging op 2 maart 2015 de grond in – is het centrum gebouwd door Aannemingsbedrijf Granneman BV uit Stompwijk naar een ontwerp van Architectenburo Van Vliet. Als inspiratie is een oude schoolplaat gebruikt waar een oude scheepswerf Van Dongen aan de Vliet op staat met op de achtergrond De Salamander. De bouwstijl vindt men veel terug in de 17e en 18e eeuw.Gedputeerde Rik Janssen nodigt iedereen naar binnen
Vrijwilligers hebben het door de molenaars gezaagde hout geverfd en zijn nu bezig met de inrichting. Dit gebouw voldoet aan de hoogste milieu-norm. Het heeft HR++ glas, dakpannen met daarin geïntegreerd zonnepanelen en infrarood vloerverwarming! Ook de bestrating is geheel vernieuwd. Kortom een uniek gebouw op een fris opgeruimd molen-erf.
In de Moolenmeester kan nu les gegeven worden aan de jeugd en kunnen belangstellenden en groepen goed ontvangen worden.De prominente aanwezigen krijgen uit handen van voorzitter De Bruijn een blijk van waardering voor hun inbreng
De molen maakt deel uit van het Cultuurmenu van de Gemeente Leidschendam-Voorburg, Daarin staan lokale culturele instellingen centraal. Het is een doorgaande leerlijn cultuureducatie voor het basisonderwijs. Leerlingen maken tijdens de acht jaar dat zij op school zitten kennis met de belangrijke culturele disciplines: muziek, dans, literatuur, theater, beeldende kunst en cultureel erfgoed. De culturele instellingen staan hierbij centraal. Elke deelnemende instelling is aan een schoolgroep gekoppeld en het aanbod is op het niveau van deze schoolgroep afgestemd.
Ook wordt de molen aangemeld als Een receptie in de stralende zon kinderzwerfboekenstation: kinderen kunnen er een zwerfboek uitkiezen, dit lezen en op een andere plek weer laten zwerven of zelf een boek bij de molen achterlaten.
Met dat programma en nog veel meer activiteiten die in het komend jaar worden ontwikkeld geldt nu helemaal:
De Salamander en de Moolenmeester zijn van ons allemaal!Veel gasten op het openingsfeest!

voorzitter De Bruijn ontvangt de duurzaamheidsprijs uit handen van Wethouder Kist

foto: Michel Groen

In het raadhuis in Leidschendam ontving Ruud de Bruijn van St. De Salamander uit handen van wethouder Floor Kist van de Gemeente Leidschendam-Voorburg de duurzaamheidsprijs.

Molen de Salamander ontving een prijs voor het nieuw educatief centrum, de Moolenmeester, dat duurzaam is gebouwd. Enkele andere duurzame initiatieven werden ook beloond.

Tijdens een grote brainstormsessie werd op 12 oktober j.l. stil gestaan bij de Duurzaamheidsagenda.

Wat kunnen we nu doen om te zorgen dat Leidschendam-Voorburg een duurzame leefbare gemeente blijft, nu en in de toekomst?

Samen met inwoners, instellingen en bedrijven werd gekeken naar kansen op het gebied van (alternatieve) energie, mobiliteit, afvalscheiding, water, een groenere gemeente en nog veel meer.

De gemeente wil dit vastleggen in de Duurzaamheidsagenda. Deze zorgt ervoor dat er in de komende jaren concrete maatregelen worden uitgevoerd die goed zijn voor de natuur en het milieu.

(bron: Het Krantje)